Meer woonruimte in Oostelijk Nijkerk
De gemeente Nijkerk zoekt ruimte voor 2.000 woningen, wegen, sport, voorzieningen en groen in Oostelijk Nijkerk. Maar dat is geen leeg gebied. Er liggen sportvelden en er zijn sportverenigingen. En er ligt een bijzonder streeklandschap waar de Nijkerkers zuinig op zijn. Hoe deel je de ruimte in zodat een gebied leefbaar en bereikbaar blijft en je tegelijkertijd aandacht hebt voor sport, voorzieningen en landschap. Want je kunt ruimte maar één keer gebruiken. En iedere keuze heeft gevolgen.
Bijeenkomsten over meerdere maanden
De gemeente Nijkerk organiseerde verschillende bijeenkomsten met stedenbouwkundig bureau CB5 en Beaumont Communicatie & Management. Eerst gesprekken over de opgave en de kaders. Daarna werksessies waarin deelnemers hun ideeën in kaart brachten en de onderdelen leverden voor participatiescenario’s. En tot slot gesprekken over hoe die participatiescenario’s inspiratie kunnen zijn voor een nieuw plan. Tussen die stappen zaten soms langere periodes. Verschillende inwoners gingen met elkaar in gesprek. De uitdaging was om iedereen aan hetzelfde gesprek mee te laten doen.
Iedereen neemt zijn eigen informatie mee
Je kunt alleen meedoen aan een participatietraject wanneer je relevante informatie hebt en de vaardigheden om aan het gesprek mee te doen. Visser, Van Popering-Verkerk en Van Buuren beschreven dat in hun onderzoek van 2019 als een uitdaging van “response-ability”. Bij trajecten die meerdere maanden duren, groeit met iedere sessie die je organiseert het verschil in kennis tussen trouwe bezoekers en nieuwkomers. Daarmee groeit het risico dat de een meteen de draad oppakt terwijl de ander het gevoel krijgt op achterstand te staan.
Gelijk van start met een visuele samenvatting
Om ervoor te zorgen dat iedereen een gelijke start kon maken, ontwikkelde Studio Claro korte explainers. Visuele samenvattingen die de vorige besprekingen op een rijtje zetten en een vooruitblik geven op wat er gaat komen. De explainers maken bijvoorbeeld ook zichtbaar hoe de ene keuze de andere beïnvloedt. In de explainers is ook altijd aandacht voor wat al is besproken, wat al vast ligt en welke onderwerpen nog ter discussie staan.
Eén stem, online én offline
Een vast onderdeel van elke bijeenkomst was een persoonlijk welkom door wethouder Esther Heutink-Wenderich. Ze opende veel fysieke bijeenkomsten, maar kon niet altijd aanwezig zijn. Daarom begon iedere explainer met een korte inleiding door de wethouder en hoorde iedereen hetzelfde verhaal van dezelfde persoon. Of ze nu voor het eerst kwamen of alle sessies hadden bijgewoond. Geen ambtelijke mededeling, maar een betrokken bestuurder die haar eigen verhaal vertelt.
Keuzes in beeld brengen
Bureau voor architectuur, stedenbouw & landschap CB5 ontwikkelde voor de bijeenkomsten een bijzondere gesprekshulp die deelnemers hielp om direct te ervaren wat de mogelijkheden en beperkingen zijn als je een gebied moet het inrichten binnen de bestaande kaders en uitgangspunten. Het hielp om mensen mee te nemen in de dilemma’s die komen kijken bij het ontwerp. Denk aan de kiezen tussen lagere woningen bouwen in een groter gebied of hoger bouwen zodat je minder gebied gebruikt. Of afwegingen maken waar je een weg wilt aanleggen of waar de voorzieningen voor nieuwe inwoners moeten komen.
Weten waar je staat in het proces
In de explainers gebruikten we kaartmateriaal van CB5 om het gebied te laten zien en de opgaven te vertalen voor mensen die niet dagelijks met plattegronden werken. Met referentiebeelden die laten zien wat waar speelt. En met een helder overzicht van de processtappen: wat is er besloten, wat staat nog open, en wanneer volgt welk besluit. Dit hielp deelnemers ook om te begrijpen welke onderwerpen wel en welke onderwerpen niet op de agenda stonden tijdens de bijeenkomst.
Meepraten in hetzelfde gesprek
De explainers zorgden er voor dat iedereen op dezelfde manier mee kon doen aan de gesprekken. Zonder achterstand, maar met ongeveer dezelfde kennis. Daarvoor was het soms nodig om stof te herhalen, zoals uitgangspunten of eerdere beslissingen . In totaal deden ca. 150 inwoners mee aan de werkbijeenkomsten, waar ze met elkaar verschillende scenario’s uitwerkten. In de evaluatie gaven ze aan dat zij zich gehoord voelden door de gebruikte methode.
Dit werkte goed
Bij trajecten die langer duren en waarin de samenstelling van de groepen wisselt, helpt dit:
- Geef het proces een gezicht
Een wethouder die zowel live als in video dezelfde boodschap brengt zorgt voor herkenning. Het laat zien dat zowel ambtenaren als bestuurders betrokken zijn. - Herhaal de uitgangspunten bij elke bijeenkomst
Niet omdat mensen dom zijn, maar omdat niet iedereen er de vorige keer bij was. Een visuele samenvatting kost twee minuten en voorkomt een uur uitleg. - Maak de processtap zichtbaar
Wat is al besloten? Wat staat nog open? Wanneer volgt welk besluit? Deelnemers kunnen pas zinvol bijdragen als ze weten waar ze invloed op hebben.
Ook een participatietraject met wisselende groepen?
Benieuwd wat visuele samenvattingen voor jouw traject kunnen betekenen? Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek.
Verder lezen
Visser, V., Van Popering-Verkerk, J. & Van Buuren, A. (2019). Onderbouwd ontwerpen aan participatieprocessen. GovernEUR, Erasmus Universiteit Rotterdam.
Dit rapport beschrijft hoe informatiesymmetrie en ondersteuning bij technische informatie essentieel zijn voor zinvolle participatie.
Team
Opdrachtgever: Gemeente Nijkerk
Account: Beaumont Communicatie (Anne Jonkman, Brigitte Breugom)
Kaarten: CB5
Concept en animatie: Sicko van Dijk, Claudia Dominguez
